หน้าแรก สพฐ. กระทรวงศึกษาธิการ สภาการศึกษา ก.ค.ส. คุรุสภา สพท.อบ.4


                                         การเพาเหาะเห็ดนางฟ้า
                                        ลักษณะทางพฤกษศาสตร์


เห็ดฟ้ามีรูปร่างลักษณะคล้ายคลึงกับเห็ดนางรมเห็ดทั้งสองอยู่ในวงศ์  (family)  เดียวกัน  เห็ดนางฟ้าเป็นชื่อตั้งในเมืองไทย  คนไทยบางคนเรียกว่าเห็ดแขก  เพราะถิ่นกำเนิดมีผู้พบเห็นในประเทศอินเดีย  ขึ้นตามธรรมชาติบนต่อไม้เนื้ออ่อนที่กำลังผุ  ในแถบเมืองแจมมู  (Jammu)  บริเวณเชิงเขาหิมาลัย  ชื่อวิทยาศาสตร์ Pleurotus sajorcaju(Fr.) Singer
อาจารย์อานนท์  เอื้อตระกูล  ผู้เชี่ยวชาญด้านเห็ดขององค์กรการอาหารและเกษตรกรแห่งชาติ  ซึ่งปฏิบัติงานอยู่ที่ประเทศภูฐาน  ได้นำเอาเห็ดชนิดนี้เข้ามาทำการเพาะเลี้ยงในประเทศไทย  ลักษณะคล้ายเห็ดนางรมมากแตสีคล้ำกว่าเล็กน้อย  ดอกหนากว่า  บางคนเข้าใจว่าเป็นเห็ดนางรม  ที่จริงแล้วเป็นเห็ดนางฟ้าสายพันธุ์ใหม่ชนิดหนึ่ง  เนื่องจากามีถิ่นกำเนิดอยู่ในประเทศภูฐาน  จึงเรียกเห็ดนางฟ้านี้ว่า  เห็ดนางฟ้าภูฐาน  หรือบางคนเรียกเห็ดนางรมภูฐานคลาดเคลื่อนออดกไปผู้เขียน  จะกล่าวถึงวิธีการผลิตเซื้อเห็ดและการเพาะเห็ดนางฟ้า  ซึ่งเป็นสายพันธุ์มาจากเห็ดนางฟ้าภูฐาน
การเลี้ยงเซื้อเห็ดบนอาหารวุ้นพีดีเอ
หัวเซื้อเห็ดเป็นสิ่งจำเป็นในการเพาะเห็ด  การทำหัวเซื้อโดยการเพาะเนื้อเยื่อจากอาหารวุ้น  อุปกรณ์ในการทำหัวเซื้อประกอบด้วย

  1.  มันฝรั่ง
  2. น้ำตาลเด๊กโทรส  หรือกลูโคลิน
  3. วุ้นผง
  4. เมล็ดข้าวฟ่าง 
  5. น้ำสะอาด

เมล็ดพืชที่ใช้เมล็ดทำหัวเซื้อและการเพาะเซื้อ
เมืองไทยเรานิยมใช้เมล็ดข้าวฟ่าง  เพราะมีเมล็ดเล็กสะดวกต่อการเขี่ยเซื้อ
 ขั้นตอนการทำหัวเซื้อ

  1. เมล็ดข้าวฟ่างล้างสะอาดเลือกเมล็ดที่สมบูรณ์ต้มให้สุก  ผึ่งให้แห้ง  กรอกข้าวฟ่างใส่ขวดเหล้าที่แบนที่ล้างสะอาด  กรอกเมล็ดข้าวฟ่างลงไปประมาณครึ่งขวด  อุดจุกขวดด้วยสำลี  ให้สำลีพ้นปากขวดเล็กน้อย  คลุมด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์รัดด้วยยาง  นำไปนึ่งนาน  35-60  นาที  ปล่อยทิ้งไว้  2  วัน  จึงนามาใส่เชื้อวุ้นลงในขวดเมล็ดข้าวฟ่าง  แล้วนำไปบ่มเซื้อต่อไป

นำขวดเพาะเชื้อไปวางไว้ในห้องที่ไม่ถูกแสงส่องไม่มีฝุ่นละออง  อุณหภูมิห้องประมาณ  20-25  องศา  ประมาณ  7-10  วัน  เชื้อในเมล็ดข้าวฟ่างเจริญเติบโตเป็นเส้นใยเต็มขวด  เหมาะสมที่จะนำไปเขี่ยเชื้อลงในถุงก้อนเชื้อ  ที่นึ่งฆ่าเชื้อแล้ว
การทำก้อนเชื้อ
ส่วนผสมในการทำก้อนเชื้อเห็ด

  1. ขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อน                  100 กิโลกรัม
  2. รำละเอียด                                 5 กิโลกรัม
  3. ปูนขาว                                     1 กิโลกรัม
  4. ยิบซั่ม                                       2 กิโลกรัม
  5. ดีเกลือ                                   0.2 กิโลกรัม
  6. น้ำตาลทราย                           0.5 กิโลกรัม
  7. แป้งข้าวเหนียว                          1 กิโลกรัม
  8. ความชื้น (น้ำ)                   50-70  เปอร์เซ็นต์

นำส่วนผสมมาคลุกเคล้าให้เข้ากัน
เมื่อผสมเข้ากันดีแล้วกวดเป็นกองใหญ่เพื่อสะดวกในการบรรจุถุง
บรรจุก้อนเชื้อเห็ดลงถุงพลาสติกทนไฟ ถุงละประมาณ 1 กิโลกรัม นำไปอัดด้วยเครื่องอัดที่ทำขึ้นมาโดยเฉพาะ แล้วนำมาสวมด้วยคอพลาสติก ดึงให้ตึงปิดจุกด้วยสำลี หนังสือพิมพ์ครอบปากขวด ใช้ยางรัด
แล้วไปใส่ในลังตะแกรงเพื่อนำเข้าเตานึ่ง ใช้อุณหภูมิ 90-100 องศา นึ่งนาน 4-6 ชั่วโมง ปล่อยให้เย็น 1-2 วัน จึงนำไปเขี่ยเชื้อในห้องที่ไม่มีลมพัด สะอาด ฆ่าเชื้อ โดยลนไฟที่ปากขวดเพาะเชื้อ เมื่อเขี่ยเชื้อแล้วปิดจุกคอขวดด้วยสำลี ครอบหนังสือพิมพ์ใช้ยางรัด นำเก็บไว้ที่โรงเรือนบ่มเชื้อ ประมาณ 30 วัน เชื้อเจริญเต็มถุง จึงนำไปเรียงเป็นแนวนอนที่โรงเรือนผลิตดอกเห็ด

โรงเรือนผลิตดอกเห็ด
ถ้าเพาะเลื้ยงประมาณ 1,500-2,000 ก้อน สร้างโรงเรือนขนาด 4 x 6 เมตร นำก้อนเชื้อที่เจริญเต็มถุงเรียงกันเป็นแนวนอน
เปิดปากถุง ดึงประดาษหนังสือพิมพ์ และสำลีออก รดน้ำและให้ความชื้นวันละ 2 ครั้ง ประมาณ 1-2 สัปดาห์ เห็ดจะเริ่มผลิตดอก ควรเก็บขณะที่ดอกเห็ดโตเต็มที่ ไม่อ่อนหรือแก่เกินไป
การเก็บดอกเห็ดแต่ละครั้งต้องทำความสะอาดโรงเรือน และรดน้ำให้ความชุ่มชื้นอยู่เสมอ เห็ดแต่ละรุ่นจะเก็บเกี่ยวผลผลิต
ได้ประมาณ 5-6 เดือน

<<<ย้อนกลับ